Ngôn Ngữ Học Đại Cương

PGS.TS Nguyễn Hồng Cổn giới thiệu cuốn sách “Ngôn ngữ học tập đại cương cứng – phần nhiều nội dung quan lại yếu” của GS.TS Đinh Văn Đức do Nxb Giáo dục vn xuất phiên bản năm 2012.

Bạn đang xem: Ngôn ngữ học đại cương


*
ngôn ngữ học đại cương – đầy đủ nội dung cần thiết

Cũng như các ngành kỹ thuật khác, ngôn từ học tất cả một bộ môn nghiên cứu những vụ việc chung nhất, cung cấp cơ sở lí thuyết và phương thức nghiên cứu cho các bộ môn ngữ điệu học khác để mô tả và phân tích và lý giải các sự khiếu nại ngôn ngữ, đó là ngôn ngữ học đại cương (General Linguistics) hay ngôn từ học lí thuyết (Theoretical Linguistics).

 

Lịch sử ngôn từ học mang đến thấy, mặc dù các nghiên cứu về ngôn ngữ đã mở ra từ thời Hi Lạp – La Mã cổ xưa và cải tiến và phát triển qua hàng chục ngàn năm lịch sử nhưng chỉ đến những năm đầu cầm cố kỉ 20, khi Giáo trình ngữ điệu học đại cương của Ferdinand de Saussure được trình bày ở Đại học Geneve (1906 -1911) cùng xuất bản sau kia (1916), gây tác động lớn sinh hoạt châu Âu cùng Bắc Mĩ thì ngôn từ học đại cưng cửng mới thành lập và ngôn ngữ học bắt đầu được xác định thừa nhận như một ngành kỹ thuật về ngôn ngữ. Từ đó đến nay, ngôn từ học đại cương đã trở thành một môn học luôn luôn phải có trong chương trình đào tạo và huấn luyện ngôn ngữ học của các trường đại học trên nạm giới.

Ngôn ngữ học tập đại cương được ra mắt vào việt nam từ khoảng tầm đầu trong thời gian 70 của cầm kỉ XX, bắt đầu với Giáo trình ngôn từ học đại cương của F.de Saussure (bản dịch, in lần đầu xuân năm mới 1973) và sau đó là các công trình của Ju. Stepanov (Những cơ sở ngôn ngữ học đại cương, 1984), V.Rozdextvenski (Những bài bác giảng ngữ điệu học đại cương, 1997), J. Lyons (Nhập môn ngôn từ học lí thuyết, 1997), V.B Kasevich (Những yếu đuối tố đại lý của ngôn từ học đại cương, 1998), v.v. Một số bài giảng, giáo trình ngôn từ học đại cương cứng do những nhà ngữ điệu học nước ta biên soạn cũng sẽ được xuất bản, trong các số ấy đáng chăm chú là cỗ giáo trình Đại cương ngữ điệu học (tập 1, tập 2) của Đỗ Hữu Châu với Bùi Minh Toán (1991) và các bài giảng về ngôn ngữ học đại cương của Nguyễn Lai (2002). Các công trình này đã cung cấp cho người đọc những học thức lí luận đại cưng cửng của ngôn ngữ học từ nhiều góc độ khác nhau. Mặc dù nhiên, yêu cầu nhận thức, nhận thức lại với câp nhật các tri thức lí thuyết, cách thức luận ngôn từ học vẫn đòi hỏi có một dự án công trình Ngôn ngữ học tập đại cương trình diễn các vụ việc cơ phiên bản của ngôn từ học tiến bộ một cách gồm hệ thống, kỹ thuật và quan trọng kết nối được các thành tựu của ngôn ngữ trái đất với ngôn ngữ học đông phương và Việt ngữ học. Công trình ngữ điệu học đại cương – những nội dung quan lại yếu của GS.TS Đinh Văn Đức bắt đầu được xuất phiên bản (Nxb Giáo dục việt nam 2012), kết quả nghiên cứu giúp và đào tạo và huấn luyện môn học này của người sáng tác trong rộng 30 năm, đã đáp ứng yêu cầu nhu yếu đó.

Cuốn sách có 595 trang (kể cả phần tài liệu tham khảo), khổ 16×24, chia thành 12 chương , trình bày những nội dung bắt buộc nhất của ngôn ngữ học đại cương, được người sáng tác lựa chọn theo cha nguyên tắc ưu tiên cơ bản, thiết thực với sư phạm (tr.9). Điều đáng xem xét là bố cục tổng quan của cuốn sách ko được trình bày theo lối suy diễn truyền thống thường bắt gặp trong những công trình ngôn ngữ học đại cương cứng là từ bỏ lí luận tổng quan lại đến những cấp độ ngôn ngữ, cơ mà theo một lôgic phản nghịch ánh quá trình nhận thức là đi từ ý niệm (về ngôn từ học đại cương) đến đối tượng người tiêu dùng nghiên cứu vãn (bản chất, tác dụng và hệ thống, kết cấu ngôn ngữ) và phương pháp nghiên cứu vãn (các lí thuyết ngôn từ học). Cách tổ chức nội dung quyển sách vì thế theo công ty chúng tôi là mớ lạ và độc đáo so với những công trình đi trước.

Công trình ban đầu với chương 1 trình bày tổng quan ý niệm của người sáng tác về ngữ điệu học đại cương. Theo tác giả, “toàn bộ nội dung của ngôn từ học đại cương, xét về khía cạnh lí thuyết, đều nhằm trả lời 4 câu hỏi: (1) ngôn ngữ là gì?, (2) ngữ điệu tồn tại, hiện nay hữu như thế nào?, (3) Ngôn ngữ vận động ra sao?, (4) người ta tiếp cận cùng với ngôn ngữ bằng cách gì?” (tr.14). Và phương châm của ngôn ngữ học đại cưng cửng là “giúp ta hiểu ít nhất bốn sự việc then chốt…, cũng chính là bốn ngôn từ lí luận bên dưới đây:

bản chất và chức năng của ngôn ngữ khối hệ thống và cấu tạo của ngôn từ Cơ chế hoạt động vui chơi của ngôn ngữ ngữ điệu học và các phương thức nghiên cứu vớt ngôn ngữ.” (tr.15)

Và đó cũng chính là bốn nội dung bao che cuốn sách của tác giả.

Xem thêm: Hướng Dẫn Sử Dụng Điện Thoại Oppo Reno5 5G, Trang Hỗ Trợ

Nội dung thứ nhất của cuốn sách – những vấn đề tương quan đến bản chất và công dụng của ngôn ngữ, được trình bày trong những chương 2 (Ngôn ngữ và tính năng giao tiếp), 3 (Bản chất kí hiệu của ngôn ngữ) với 4 (Ngôn ngữ trong mối quan hệ với tứ duy). Đây là những vấn đề cơ bản của triết học ngữ điệu đã được nhắc và trao đổi khá nhiều trong những công trình ngôn từ học đại cương với tương đối nhiều quan niệm lí thuyết khác nhau, dẫu vậy được tác giả đúc kết và làm riêng biệt thêm bao gồm cả mặt lí luận cùng dữ kiện ngôn ngữ. Kế thừa quan niệm coi “bản chất xã hội của ngôn ngữ là một trong vấn đề gồm tính chế độ cho đông đảo lí luận ngữ điệu học”, tác giả cho rằng “chức năng giao tiếp, tác dụng làm hình thức của bốn duy và thực chất kí hiệu của ngôn ngữ ….gắn bó nghiêm ngặt với nhau trên chiếc nền bình thường là thực chất xã hội của ngôn ngữ” (tr.25), và vày vậy, nhằm hiểu thực chất xã hội của ngôn ngữ, trước hết cần phân tích các công dụng của ngôn ngữ, cũng như để hiểu bản chất kí hiệu của ngữ điệu phải xem xét nó trong quan hệ với chức năng giao tiếp và tính năng làm luật pháp của bốn duy. Trên cửa hàng lí thuyết đó, người sáng tác đã trình bày và luận bàn sâu dung nhan thêm những vấn đề tác dụng giao tiếp của ngữ điệu (vì sao ngôn ngữ có công dụng giao tiếp, bản chất của vận động giao tiếp, thông tin nhân loại và giao tiếp, những yếu tố của hoạt động giao tiếp, v.v), thực chất kí hiệu của ngữ điệu (kí hiệu như thể phương luôn tiện giao tiếp, những loại kí hiệu, bản chất kí hiệu và các cách phân tích) và đặc biệt là vấn đề mối quan hệ giữa ngôn ngữ và bốn duy (chức năng phản chiếu của bốn duy, ngữ điệu như là pháp luật phản ánh, các biểu lộ của quan hệ giữa ngôn từ và tứ duy sinh hoạt trong ngôn ngữ, v.v. ). Người sáng tác đã dành hơn 100 trang của chương 4 để trình bày và trao đổi về vấn đề quan trọng đặc biệt nhưng cũng khá phức tạp này. Cho rằng “mối dục tình giữa ngôn từ và tứ duy rất nghiêm ngặt nhưng không đồng nhất”, trong những số đó “tư duy là mục đích còn ngữ điệu là phương tiện” , tác giả xác minh “mối quan hệ tình dục giữa ngữ điệu và tư duy là mọt quan hệ thực chất nhất bởi nó che phủ và tác động đến mọi hiện tượng lạ ngôn ngữ” (tr.85), “cho nên, đầy đủ sự kiện ngữ điệu chỉ rất có thể được lý giải từ quan hệ giữa ngôn từ và tứ duy” (tr.93). Tất cả những vấn đề rõ ràng khác liên quan đến mối quan hệ giữa ngữ điệu và tư duy biểu hiện qua ngữ điệu (cấu trúc, chức năng, tính thanh lịch và những chiến lược giao tiếp, cá tính thái, tứ duy hình mẫu và sáng chế nghệ thuật) đều được coi và lý giải từ các tiền đề lí thuyết đặc biệt quan trọng này.

Nội dung máy hai với thứ bố của cuốn sách – những vấn đề về hệ thống, cấu trúc và cơ chế hoạt động của ngôn ngữ, được trình diễn cô ứ đọng ở chương 5. Ở đây, ngoài bài toán giới thuyết lại những khái niệm đại cương liên quan đến khối hệ thống – cấu trúc ngôn ngữ (như hệ thống ngôn ngữ, cấu trúc ngôn ngữ, những quan hệ vào ngôn ngữ, cấp cho độ ngôn ngữ và các đơn vị hữu quan), người sáng tác đã tập trung đàm đạo làm rõ thêm về “cơ chế hoạt động của ngôn ngữ” cùng với tư cách là “phương thức hoạt động của hệ thống ngôn ngữ” (tr.219), diễn tả qua cơ chế ngôn từ và lời nói, cơ chế phối hợp và chọn lọc (F.de Saussure), cách thức ngữ năng cùng ngữ thi (N. Chomsky), cơ chế hành động ngôn tự (J.L. Austin, J.R Searle và các tác giả khác), thông qua đó kết nối các thành tựu nghiên cứu về hệ thống – kết cấu ngôn ngữ cùng với các nghiên cứu và phân tích về tác dụng và chuyển động ngôn ngữ của ngôn từ học hiện nay đại. Thoạt nhìn vào độ lâu năm của chương 5 (chỉ khoảng chừng 50 trang) có vẻ như các vấn đề về hệ thống – cấu tạo và cơ chế buổi giao lưu của ngôn ngữ ít ham sự để ý của tác giả. Mặc dù nhiên, sau khoản thời gian đọc kĩ có thể hiểu do sao tác giả lại lựa chọn cách trình bày như vậy. đầu tiên là vì các nội dung lí thuyết đại cương liên quan đến đặc điểm hệ thống – cấu trúc và cơ chế hoạt động của ngôn ngữ đang được trình diễn khá kĩ trong vô số nhiều công trình ngôn ngữ học đại cương, Dẫn luận ngôn từ học, thậm chí là những chuyên khảo theo chủ đề khiến cho tác trả thấy “không quan trọng phải viết lại…những vấn đề chắc gì nói giống đã xuất sắc hơn các đồng nghiệp” (tr.12). Tuy nhiên, lí bởi thứ hai quan trọng hơn, theo chúng tôi, là việc trình diễn một cách đại cương các vấn đề này chỉ cân xứng với một dự án công trình dẫn luận ngữ điệu học, chứ không thể phù hợp với một công trình xây dựng lí luận về ngôn ngữ học đại cương. Bên trên thực tế, tất cả các sự việc lí thuyết về hệ thống – kết cấu và cơ chế hoạt động của ngôn ngữ đều gắn sát với các trường phái ngữ điệu học phải không thể trình bày bóc rời ngoài quan niệm của những trường buộc phải này. Và đó cũng là lí vì để người sáng tác dành các chương còn lại tập trung cho ngôn từ 4 – trình diễn và thảo luận kĩ về những cách tiếp cận cùng các phương pháp luận nghiên cứu của ngôn ngữ học, qua đó một đợt tiếp nhữa làm sáng tỏ các vấn đề hệ thống – cấu trúc và cơ chế buổi giao lưu của ngôn ngữ.

Ở phần câu chữ thứ bốn này của cuốn sách, để bạn đọc hoàn toàn có thể tiếp cận ngay với phương thức luận và những tiền đề lí thuyết của ngôn từ học hiện đại, tác giả ban đầu bằng việc reviews những luận đề cơ phiên bản về ngữ điệu và ngữ điệu học của F.de Saussure, bạn khai hình thành lí thuyết khối hệ thống –cấu trúc về ngôn ngữ (chương 6) và hồ hết luận thuyết ngữ điệu học cơ bản của N. Chomsky, cha đẻ của lí thuyết ngôn từ học chế tạo sinh (chương 7), trước lúc nhắc lại các điểm sáng của ngôn từ học truyền thống lịch sử (chương 8). Tiếp theo, tác giả cũng để dành một dung lượng thích xứng đáng để trình diễn các định nghĩa cơ phiên bản và phần lớn vấn đề phương pháp luận của ngữ điệu học cấu tạo (chương 9), ngôn từ học công dụng (chương 10), Ngữ pháp chức năng (chương 11) và ngữ điệu học áp dụng (chương 12). Ở đây, điều nhất là mặc dù số đông các chương được lấy tên và thu xếp theo trình tự các trường phái xuất xắc lí thuyết ngữ điệu học, dẫu vậy về phương diện nội dung tác giả đã “tránh lối trình bày theo dạng viết lịch sử ngôn ngữ học, mà nuốm ý lựa chọn ra những vụ việc then chốt tốt nhất của lí luận và cách thức nghiên làm cho tiêu điểm giới thiệu”, như người sáng tác đã tự khẳng định ở khẩu ca đầu (tr.8). Chẳng hạn, ra mắt về N. Chomsky và Ngữ pháp chế tác sinh, tác giả tâp trung vào quan niệm của N.Chomsky về ngôn từ (với các tiêu điểm là sự việc thụ đắc ngôn ngữ, sự biệt lập giữa ngữ pháp rộng lớn và ngữ pháp đặc thù, giữa ngữ năng với ngữ thi) cùng các quy mô lí thuyết về ngôn ngữ của Chomsky ở tiến trình đầu (Ngữ pháp cải vươn lên là 1, Lí thuyết chuẩn, Lí thuyết chuẩn mở rộng) mà người sáng tác gọi là những hình thái ngôn ngữ. Trình diễn về ngữ điệu học cấu trúc, người sáng tác tập trung làm rõ bối cảnh xuất hiện, các tư tưởng và các đại diện chính của nhị trường phái ngôn ngữ học cấu trúc châu Âu (Trường phái Prague) và châu mĩ (Miêu tả luận Mĩ), và các vấn đề cách thức luận chủ yếu (phương pháp phân bổ và phương pháp phân tích thành tố trực tiếp). Với ngữ điệu học chức năng, tác giả lại tuyển lựa tiêu điểm trình bày vừa theo khuynh hướng nghiên cứu và phân tích (khuynh hướng tính năng của phe phái Prague, Ngữ pháp quan tiền hệ, Ngữ pháp cách), vừa theo hệ vấn đề phân tích (hành rượu cồn ngôn từ, câu cùng nghĩa của câu, phạm trù nghĩa biểu hiện, v.v). Biện pháp trình bày phối hợp vừa theo hướng lịch sử dân tộc (khuynh hướng nghiên cứu) vừa theo hệ vấn đề như vậy với lại cho những người đọc một bức ảnh khá trọn vẹn về những vấn đề hữu quan, tuy vậy không yêu cầu lúc nào cũng dễ theo dõi.

Một điểm mạnh khác của cuốn sách là ngoài câu hỏi cung cấp cho những người đọc một hệ thống kiến thức lí luận vừa toàn diện, vừa cụ thể về ngôn ngữ học đại cương, ở các vấn đề, tác giả đã áp dụng lí luận đại cương sẽ giúp đỡ người đọc nắm rõ các vấn đề của Việt ngữ học và trong thực tế tiếng Việt. Có thể thấy rõ điều đó qua đông đảo trang viết sinh động của tác giả về mối quan hệ giữa ngôn ngữ và tứ duy với kết cấu và chức năng của ngôn từ nói chung và tiếng Việt thích hợp (chương 4), về sự ảnh hưởng của các lí thuyết ngôn ngữ học vào Việt ngữ học, từ ngôn từ học truyền thống lâu đời và kết cấu luận đến các khuynh hướng khác nhau của chức năng luận cùng ngữ pháp công dụng (từ chương 8 đến chương 11).

Cuốn sách có bố cục tổng quan khá chặt chẽ, nội dung những chương links với nhau một phương pháp lôgich cùng mạch lạc. Văn phong của cuốn sách bao gồm tính hàn lâm, khoa học tuy thế cũng dễ hiểu và bao gồm tính sư phạm cao vì luôn luôn có sự kết hợp giữa trình diễn lí luận với ý kiến phân tích, reviews của tác giả, với hồ hết dẫn dụ rõ ràng được đem từ thực tiễn tiếng Việt và các ngôn ngữ khác. Vớ nhiên, tại vị trí này hay chỗ khác trong cuốn sách fan đọc có thể nhận thầy còn tồn tại những cách bố trí khác phải chăng hơn, hoặc mong mỏi được tác giả trình diễn kĩ hơn, rõ ràng, thậm chí update hơn. Thiết nghĩ với một công trình hơn 500 trang, kể đến phần lớn những nội dung đặc trưng trong lí luận đại cưng cửng về ngôn từ học từ truyền thống lâu đời đến hiện nay đại, tuy nhiên theo nhận xét của tác giả là cũng chỉ mới tạm dừng ở dạng sơ thảo, thì những khiếm khuyết như thế, trường hợp có, cũng nặng nề tránh khỏi.

Chúng tôi đánh giá Ngôn ngữ học tập đại cương – mọi nội dung quan liêu yếu của GS. Đinh Văn Đức là 1 công trình khoa học có mức giá trị đồng thời là 1 trong những giáo trình ngữ điệu học đại cương bao gồm tính sư phạm cao. Rất có thể khẳng định đó là cuốn sách thực sự quan trọng cho các nhà khoa học, những NCS, HVCH cùng sinh viên ngôn từ học tương tự như cho tất cả những ai mến mộ về ngữ điệu học mong muốn hiểu sâu thêm về ngôn từ và ngôn ngữ học. Xin trân trọng reviews cùng chúng ta đọc.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *